«Tam quốc diễn nghĩa» nổi trội ở một chữ "nghĩa": Ba anh em Lưu, Quan, Trương kết nghĩa vườn đào; Quan Công ba lần giữ Thổ Sơn, 1 ngựa vượt năm ải chém sáu tướng; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Tào Tháo; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Hoàng Hán Thăng; Trương Dực Đức vì nghĩa tha Nghiêm Nhan, v.v. Ngoài vượt bậc một chữ "nghĩa" ra, «Tam quốc diễn nghĩa» cũng mô tả thế nào là "trí tuệ". Trong số đông tình tiết đấu trí trong «Tam quốc diễn nghĩa», tuyệt vời nhất là đoạn Tôn-Lưu liên hiệp kháng Tào, hỏa thiêu Xích Bích. trong khoảng câu chuyện Tôn-Lưu liên hiệp kháng Tào trong Tam quốc diễn nghĩa, chúng ta với thể thấy nghệ thuật thuyết phục của Gia Cát Lượng.
Tạo hình Gia Cát Lượng trong Tam quốc diễn nghĩa
Tào tháo đốt lương tại Ô Sào phá Viên Thiệu, sau lại uy bức Giang Nam, Kinh Châu đã đầu hàng Tào toá, vì thế kẻ địch ngăn Tào toá bình định Giang Nam chỉ còn sở hữu Lưu Bị và Tôn Quyền. tháo dỡ bèn phát hịch cho Tôn Quyền ở Đông Ngô: "Ta phụng mệnh vua, đánh kẻ sở hữu tội. Cờ trỏ về nam, Lưu Tôn phải bó tay, dân Kinh Tương nghe thấy tin, răm rắp hàng phục. Nay thống lĩnh trăm vạn hùng binh, nghìn viên thượng tướng, muốn cùng với tướng quân họp săn ở Giang Hạ, để đánh Lưu Bị, cộng chia đất đai, giao hiếu mang nhau mãi mãi. Xin đừng ngờ vực, giải đáp ngay cho". Đây chính là kế "mượn các con phố diệt Quắc" [1], trước diệt Lưu Bị, sau diệt Đông Ngô.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, trước sự truy tìm bức của Tào túa, Lưu Bị chỉ còn phương pháp liên minh có Đông Ngô để kháng Tào, hình thành thế chân vạc. bên cạnh đó khi ấy Đông Ngô vẫn đang trù trừ là nên đánh hay là hàng. Cũng bởi Tào túa một mặt mượn danh thiên tử để hiệu lệnh chư hầu, mặt khác lấy trăm vạn hùng binh uy hiếp Giang Nam, thành ra giả dụ kháng Tào ko thành, cơ nghiệp ba đời của Giang Đông sẽ không cánh mà bay, do đó đông đảo mưu sĩ Đông Ngô đều chủ trương "hàng thì dễ yên ổn, đánh thì khó thắng". Trước vấn đề kháng Tào, Tôn Quyền vẫn còn do dự: vừa ko muốn chịu áp chế của Tào tháo, lại sợ ko đánh nổi quân giặc đông. vì thế để hình thành liên minh Tôn-Lưu, điều chủ yếu nhất là phải thuyết phục Tôn Quyền kháng Tào.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, thuyết phục Tôn Quyền chẳng phải là dễ, mưu sĩ tâm phúc của Tôn Quyền là Lỗ Túc khuyên Tôn Quyền rằng: "Mọi người, ai cũng với thể hàng Tào toá được, duy có tướng quân thì không hàng được. Như Lỗ Túc này mà hàng, thì toá phong cho làm quan, áo gấm về làng, mà cũng không phải mất đất đai gì cả. Tướng quân mà hàng Tào thì về đâu? Chức tước bất quá phong hầu là cộng, xe một cỗ, ngựa một con, đầy tớ vài ba người, muốn ngồi ngoảnh mặt về nam mà xưng cô [2] mang còn được nữa không?" Lời của Lỗ Túc mặc dầu đã động tới chỗ tự ái và khiến Tôn Quyền rất xúc động, nhưng vẫn chưa đánh tan được sự chần chừ của Tôn Quyền.
lúc Tôn Quyền nghe mang Ngọa Lengthy tiên sinh tới Đông Ngô, liền nghĩ ngay tới hỏi kế Gia Cát Lượng. Nhưng trong cuộc hội kiến, Tôn Quyền lại dẫn một đám mưu thần Đông Ngô đến, vừa cho Gia Cát Lượng thấy Giang Đông cũng sở hữu người tài, lại xem Gia Cát Lượng với thể thuyết phục các người chủ trương đầu hàng hay không. trong khoảng chậm triển khai dẫn đến cuộc khẩu chiến giữa Gia Cát Lượng và đám quần Nho. Trong trận chiến trí này, Gia Cát Lượng mạnh mẽ biện giải lúc bị căn vặn, hoặc dẫn ra điển cố, hoặc mượn cổ dụ kim, hoặc lấy tỉ dụ Lưu Bị thắng Tào tháo, khiến cho các người căn vặn hoặc cứng họng, hoặc chỉ biết ngồi lặng và cảm thấy hổ thẹn.
Thuyết phục của Gia Cát Lượng sở hữu Tôn Quyền là trước thì kể khích, sau mới khuyên nhủ. Tôn Quyền sợ quân Tào phổ biến, Khổng Minh càng thổi phồng Tào toá binh phổ quát tướng giỏi, lại khuyên Tôn Quyền đừng đánh mà hãy sớm ngoảnh mặt về phương Bắc mà hàng. Tôn Quyền nói: "Nếu quả như lời ông, thì sao Lưu Dự Châu không hàng Tào đi?" Khổng Minh đáp: "Ngày xưa Điền Hoành [three] là một tráng sĩ nước Tề còn biết giữ nghĩa ko chịu nhục, huống chi Lưu Dự Châu là tôn thân nhà Hán, anh hùng lẫy lừng trên đời, kẻ sĩ thảy đều đợi mong. Việc ko xong là bởi trời, sở hữu đâu lại chịu quỵ luỵ người ta?" Tôn Quyền nghe Khổng Minh đề cập xong, nét mặt lầm lầm, rũ áo đứng dậy, lui vào nhà sau. những quan cùng tủm tỉm cười và giải tán. Họ đâu biết Khổng Minh đang khích ý chí đế vương của Tôn Quyền, nên khi Tôn Quyền nghe Lỗ Túc nhắc Khổng Minh sở hữu diệu kế phá Tào, Tôn Quyền vội đổi giận làm vui và đi hỏi ngay. Tôn Quyền hỏi: "Tào túa vốn chỉ ghét Lã Bố, Lưu Biểu, Viên Thiệu, Viên Thuật, Lưu Dự Châu sở hữu tôi mà thôi. Nay đã trừ được cả, duy chỉ còn Dự Châu sở hữu tôi. Tôi không thể đem cả nước Ngô dâng cho người ta được. Kế của tôi đã quyết, nhưng lúc http://chanhkien.org Lưu Dự Châu tạo điều kiện cho thì cũng ko người nào đương nổi được Tào toá hiện nay. Mà Dự Châu lại vừa mới thua trận, làm cho thế nào mà chống được nạn này". Khổng Minh đáp: "Dự Châu tuy mới thua, nhưng Quan Vân Trường còn thống lĩnh hàng vạn tinh binh; Lưu Kỳ ở Giang Hạ cũng với chừng vạn quân sĩ. Quân Tào tháo dỡ trong khoảng xa tới, tất cũng mỏi mệt; cách đây không lâu, lại đuổi Dự Châu, quân khinh kỵ đi ba trăm dặm 1 ngày, khác nào nỏ cứng giương lên đã đuối sức, chưa chắc bắn thủng được mảnh lụa mỏng. Vả lại người phương bắc ko quen đánh thuỷ; quân dân ở Kinh Châu gặp thế bí phải phục Tào, chớ không phải là tự nguyện. Nay tướng quân thật muốn đồng tâm hợp lực mang Dự Châu, thì làm cho gì không phá được Tào Tháo? Quân Tào mà bị phá, tất phải kéo về bắc, thì thế Kinh, Ngô lại mạnh, mà hình thành thế chân vạc được. thời cơ được thua, chỉ trong khi này, xin tướng quân hãy nghĩ cho kỹ mà quyết đi!" Quyền mừng lắm, nói: "Mấy lời của tiên sinh, thật đã khiến cho sáng mắt tôi. Ý tôi đã quyết, không còn hiềm nghi gì nữa". Ngay hôm đó, Tôn Quyền luận bàn đựng quân để cùng đi phá Tào túa. Đây chính là hạ tầng ban sơ cho liên minh Tôn-Lưu sau này.
Từ khóa: Tam quoc dien nghia.
